ترجمه چیست و به چه منظوری انجام می شود؟

در دنیای چند زبانی،  ترجمه یکی از ابزارهای ارتباطی بسیار مهم به شمار می رود. برگرداندن متن از زبان مبدأ به زبان مقصد، هنر بسیار ظریف و پیچیده ای است که انتقال صحیح و درست مفهوم بر عهده ی مترجم می باشد. در واقع، پروسه ای است که به عنوان “پیچیده ترین رویداد در تکامل دنیای بشری” شناخته شده است چراکه تا کنون، هیچ ماشین و دستگاهی به عنوان جایگزین انسان برای آن کشف نشده است که بتواند با دقت و صحت کامل، مفهوم یک متن را از زبان مبدا به زبان مقصد انتقال دهد. اگر ترجمه را به عنوان یک پروسه ی ارتباطی، یعنی انتقال پیام از زبان مبدأ به زبان مقصد توسط مترجم به عنوان واسط میانجی بین این دو زبان، در نظر بگیریم، نباید این واقعیت را فراموش کرد که در ترجمه توسط یک انسان، انتقال پیام مستقیماً از زبان مبدأ به زبان مقصد صورت نمی گیرد بلکه ماهیت غیرکلامی آن است که مترجم به درک آن نائل شده است. انتقال معنا با توجه به نوع متن و موضوع ، به روش های مختلفی ممکن است صورت  می گیرد:

ترجمه تحت اللفظی و کلمه به کلمه: این نوع ترجمه با توجه به ساختار دستوری زبان مبدأ صورت می پذیرد و جایگاه قرارگیری کلمات طبق الگوی دستوری زبان مبدأ می باشد. به همین خاطر، گاه آن را ترجمه ی کلمه به کلمه نیز می نامند.
ترجمه معنوی: ترجمه ی معنوی به معنا بیش از ساختار اهمیت می دهد و هدف انتقال معنا از زبان مبدأ با ساختار طبیعی زبان مقصد است، به نحوی که همان پیام را بدون تغییر از زبان مبدأ، با انتخاب ساختار دستوری و لغات مناسب به زبان مقصد، انتقال دهد.
ترجمه آزاد: در این نوع ترجمه، مترجم قید و بندی برای انتقال معنا ندارد و می تواند برای فهم بهتر موضوع، اطلاعاتی را که در محتوای متن مبدأ  موجود نیست را به متن مقصد اضافه کند و ممکن است به لحاظ ساختار فرهنگی و تاریخی به محتوای متن مبدأ خدشه ای وارد گرداند. به همین دلیل این نوع ترجمه چندان مورد قبول عام قرار نگرفته است.
ترجمه داستانی: انتقال معنا از زبان مقصد به شکل داستان روایی و بدون کردن محتوا یا معنا می باشد، به طوریکه خواندن متن در زبان مقصد را برای خواننده آسان کند.

 

هریک از این چهار نوع ترجمه را با توجه به نوع متن و هدف ترجمه، می توان با تکنیک ها و استراتژی های خاصی که در نزد مترجم می باشد اعمال کرد. هنگامی که مترجم به خوبی با انواع ترجمه آشنایی داشته باشد، می توان به درک او از ترجمه از زبانی به زبان دیگر اطمینان حاصل کرد و ترجمه ی او به خوبی برای خوانندگان زبان مقصد، قابل فهم خواهد بود.